historia miasta
  Od autora    Prolog    
  Część I    Część II    Część III    Część IV    Część V    
  Część VI    Część VII    Część VIII    Część IX    Część X    
  Posłowie    
Część VIII


     Wiek XIX, to czas przełomu, okres ścierania się dwóch formacji społeczno - gospodarczych - kapitalizmu i feudalizmu, dwóch systemów politycznych - republiki i monarchii. Przesilenie miało miejsce w 1848 roku. Ruchy rewolucyjne i narodowowyzwoleńcze ogarnęły wówczas całą nieomal Europę, a w historii otrzymały wdzięczną nazwę - Wiosny Ludów. Jest to czas pojawienia się ruchu robotniczego, podbudowanego teorią filozoficzno-społeczną K. Marksa i F. Engelsa. To właśnie w tym samym 1848 roku pojawił się "Manifest Komunistyczny" wzywający proletariuszy wszystkich krajów do rewolucji.
     Dziś z perspektywy czasu możemy spojrzeć na te wydarzenia z odpowiednim dystansem, wtedy dla setek tysięcy robotników były to iskry rozniecające nowe nadzieje.
     Burzliwe wydarzenia wojenne, wstrząsy rewolucyjne, zawirowania wolnego rynku i konkurencji, wszystko to odbiło się wyraźnie w niespokojnych dziejach miasteczka nad Bystrzycą - Głuszycy.
     Po Kongresie Wiedeńskim mimo pewnego uspokojenia politycznego nie miało miejsca spodziewane prosperity. Tkactwo lniane spotkało się nie tylko z utratą tradycyjnych rynków zbytu na Zachodzie opanowanych przez konkurencję tkanin mechanicznych, ale napotkało innego wroga - bawełnę. Pojawiła się ona w roku 1827 na terenie niedawno utworzonego powiatu wałbrzyskiego (do 1818 roku obszar ten podlegał Świdnicy).
     W latach dwudziestych i trzydziestych sytuacja gospodarcza nie jest pomyślna, pogarsza się położenie tkaczy, ich produkcja tanieje, staje się nieopłacalna. Odbiciem tego był słynny w historii bunt tkaczy w Bielawie i Pieszycach w 1844 roku. Znalazł on swoje miejsce w literaturze, w znanej sztuce niemieckiego dramaturga Gerharta Hauptmanna, "Tkacze" (1892 rok, wydanie polskie 1905 r.). Sztukę uznano za wzór nowoczesnego dramatu społecznego, zaś pisarz za całokształt twórczości doczekał się nagrody Nobla w 1912 roku.
     Początek przemysłu bawełnianego w Głuszycy wiąże się z datą 1841 roku. Wówczas to fabrykant Grossman przy ul. Leśnej uruchamia 50 krosien mechanicznych i buduje farbiarnię. Zakład był własnością Grossmana i Instytutu Handlu Morskiego w Berlinie, który dał kredyty budowlane. W ciągu 5-ciu lat fabryka rozwija się tak intensywnie, że liczy już 200 krosien. Do spółki przystępuje wtedy fabrykant wrocławski R. Reichenheim, dzięki czemu w rok później (1847) zakład liczył 300 krosien i zatrudniał 1 500 tkaczy ręcznych poza zakładem. W tym roku miała miejsce ponowna fala głodu wywołana nieurodzajem, w okolicznych wioskach tysiące ludzi umiera z głodu. Reichenheim sprowadza mąkę ze Wschodu, buduje piekarnię, robotnicy otrzymują przydziały chleba i mięsa. W celu przeciwdziałania zamknięciu fabryki utworzono odziały "straży ludowej" złożone z uzbrojonych tkaczy. W 1850 roku powstaje kasa chorych, a w rok później rozpoczęto budowę szpitala. Lata 50-te są dla Głuszycy przełomowe, wiąże się to z zapoczątkowaniem budowy nowej fabryki bawełnianej.
     W 1852 roku dom handlowy z Wrocławia Meyera Kauffmanna, niemieckiego Żyda, podjął się budowy tkalni i farbiarni (teren byłego Zakładu I "Piast"). W 1854 roku nastąpiło ich uruchomienie. W cztery lata później nową przędzalnię lnu buduje fabrykant Julian Webski na miejscu dzisiejszych DZAT "Nortech".
     Reinchenheim też nie zasypia gruszek w popiele, w 1861 roku rozpoczyna budowę drugiej tkalni na 551 krosien, a w latach 1863 - 1864 wybudował przędzalnię czesankową wg "angielskiej mody" (obecnie "Argopol"). Obok zakładów przemysłowych rozwija się i wzbogaca miasto.
     W 1861 roku wybudował Reinchenheim dom dla sierot liczący 30 miejsc (dzisiaj odział wewnętrzny szpitala), w tym samym roku zostaje uruchomiona apteka. Dla farbiarni niezbędnym staje się stały rezerwuar wodny, stąd budowa w latach 1865 - 1866 stawów wodnych (IV i V). Dwa następne wybudowano w latach późniejszych. W roku 1871 Głuszyca otrzymała telegraf.
     Uważny czytelnik, jak sądzę, zorientował się, że oto wkroczyliśmy w najświetniejszy okres w historii miasta.
     Druga połowa XIX stulecia jest tym okresem, który uczynił z małej rzemieślniczej osady typowe kapitalistyczne osiedle robotnicze. Wystarczyło 20 - 30 lat prosperity, aby rozległa kotlina śródgórska wypełniała się wysokimi murami hal fabrycznych, kominami kotłowni, budynkami handlowymi, administracyjnymi, usługowymi i mieszkalnymi. W XX-te stulecie wkroczyła Głuszyca jako liczące się robotnicze miasto.
     Czy oznaczać to będzie ostateczny koniec niepowodzeń - o tym i o jeszcze innych frapujących zdarzeniach z przeszłości miasta - w następnej części.


<< Część VIICzęść IX >>
FOTORELACJE z Imprez
 
S O N D A
Czy poleciłbyś trasy MTB swoim znajomym spoza Głuszycy?
głosów [7]
zobacz wyniki
archiwum
Urząd Miejski GŁUSZYCA
ul. Grunwaldzka 55
58-340 Głuszyca
tel. (+48 74) 84 59 479,
84 59 480, 84 56 344;
(+48 74) 84 56 339

e-mail: um@gluszyca.pl
promocja@gluszyca.pl


Pozycjonowanie Wrocław

hosting www.hb.pl

strony internetowe Wałbrzych, Głuszyca www.hm.pl


implanty wroclaw - Gimnazjum w Wałbrzychu - tłumacz przysięgły włoskiego Wrocław - wesele jelenia góra